NOWA DROGA

Warszawa, 2001

My - wysuwając to hasło - wychodzimy jednak z założenia, że ludzkość nie chce wybierać tylko pomiędzy dwoma skompromitowanymi systemami społeczno-poli-tycznymi - komunizmem i kapitalizmem. W tym przekonaniu utwierdzają nas również słowa papieża-Polaka, Jana Pawła II, który mówi, że...quot;nie do przyjęcia jest twierdzenie, iż po upadku komunizmu jedyną alternatywą jest kapitalizm". Mówimy o nowej drodze, która może uniknąć tej alternatywy.

Nowej drogi nie należy traktować jako konstrukcji ulepionej z elementów socjalizmu i kapitalizmu, jako mieszanki tych elementów, chociaż na jej powstanie składają się również doświadczenia historyczne, wyniesione przez ludzkość z obu tych ustrojów. To, co było w tych doświadczeniach dobre i pożyteczne dla ludzi, powinno być kontynuowane. Ale jednocześnie nowa droga jest nowym, całościowym rozwiązaniem społecznym, opartym przede wszystkim na nowej hierarchii wartości.

System komunistyczny - nawet jeśli pominąć jego zbrodnie, popełnione przez system stalinowski, i to, że stał się on w rezultacie narzędziem imperialistycznej polityki byłego Związku Radzieckiego, dążącej do panowania na jak największym obszarze świata - był u swoich źródeł społeczną utopią, mającą podporządkować poszczególnego człowieka kolektywowi, w którym ten człowiek jako jednostka ludzka przestawał się liczyć. Żyjąc obietnicami szczęśliwej przyszłości, rezygnować miał ze swoich własnych potrzeb, swojej indywidualności, składając ją w ofierze przyszłym pokoleniom. System ten również, przygnieciony przez biurokratyczny i oparty na jednej tylko ideologii sposób sprawowania władzy, okazał się nie dość wydajny ekonomicznie, czego najlepszym dowodem jest to, że przegrał w rywalizacji ekonomicznej z systemem kapitalistycznym.

Z kolei jednak system kapitalistyczny, zwłaszcza w tej jego fazie, w jakiej znajduje się obecnie, a więc pozbawiony ograniczeń, jakie dla jego bezkarności stwarzał jednak system komunistyczny, nie tylko nie jest w stanie rozwiązać podstawowych problemów ludzkości, przede wszystkim zaś problemu głodu i ubóstwa, lecz przyczynia się do coraz bardziej dramatycznego rozdarcia ludzkości na świat bogactwa i świat nędzy. Wystarczy powiedzieć, że na świecie każdego roku umiera z głodu 30 milionów osób, podczas gdy w okresie trwającej pięć lat krwawej II wojny światowej zginęło 50 milionów. 11 milionów dzieci do lat pięciu umiera co roku z powodu chorób, które są uleczalne, lecz brak środków na ich leczenie. Górnych 20 % mieszkańców naszego globu posiada i kontroluje 84 % całego bogactwa światowego, podczas gdy dolne, najbiedniejsze 20 % posiada zaledwie jeden procent tego majątku.

Nie dzieje się to przypadkiem. Kapitalizm postawił sobie bowiem jako swój najwyższy cel zysk osiągany przez bogatych, którzy stają się coraz bogatsi kosztem najbiedniejszych. Argumentem, którym posługuje się przy tym system kapitalistyczny, jest argument rozwoju, a więc coraz szybszej i wydajniejszej produkcji, która często służy coraz większemu marnotrawstwu. Rozwój staje się bożkiem, na którego ołtarzu poświęca się zarówno człowieka, jak i naturę. Człowiek bowiem staje się dodatkiem do produkcji - zatrudnia się go, gdy jest potrzebny, i wyrzuca na bruk, kiedy produkcja może odbywać się bez jego udziału, jedynie z udziałem komputerów i robotów. Rozwój kapitalistyczny odbywa się także kosztem zniszczenia środowiska, w którym żyjemy, kosztem zniszczenia świata natury.

Jak przeważająca część polskich rolników jestem człowiekiem wierzącym. Sądzę jednak, że człowiek,...quot;król stworzenia", który otrzymał od Boga prawo używania przyrody i żywych stworzeń na swój biologiczny użytek, dopuścił się pewnych nadużyć. Dokonał bowiem zniszczenia planety, naruszył jej biologiczną równowagę, zanieczyścił wody i powietrze nie dla utrzymania się przy życiu, ale dla materialnego zysku, dla zdobycia bogactw, życia w luksusie i ponad swoje biologiczne potrzeby. Źle zrozumiał zalecenie:...quot;i uczynisz ziemię sobie poddaną" i po prostu ją zniewolił, zakłócił naturalny porządek zamiast się do niego przystosować. Nie może odbywać się to bezkarnie. Powiedzenie, które lubię przytaczać, mówi trafnie: Bóg wybacza zawsze, człowiek czasami, ale natura nigdy. Nie możemy o tym zapominać myśląc o przyszłości.

W sposobie myślenia, który dominuje dzisiaj w świecie, nie ma miejsca na obecność takich pojęć duchowo--społecznych, jak kultura i jej rozwój, jak potrzeba powszechnej oświaty, zachowania jakości środowiska naturalnego, przedłużenia życia ludzkiego dzięki trosce o zdrowotność, a także dla ładu i harmonii we współżyciu pomiędzy ludźmi, dla sprawiedliwego podziału dóbr. Ist nieją tylko popyt i podaż jako proste mechanizmy stosunków między ludźmi, wszystko mierzone jest pieniędzmi, których tworzenie i przepływ pozostają pod kontrolą skomputeryzowanych instytucji bankowych.

Nowa droga nie tylko więc odrzuca zarówno system komunistyczny, jak i kapitalistyczny, ale dąży do ustanowienia nowego systemu wartości, na których oprzeć się powinien porządek społeczny, do przywrócenia norm etycznych zarówno pomiędzy ludźmi, jak i pomiędzy nami a światem natury. Jej głównym założeniem jest to, że człowiek jest najwyższym podmiotem społeczeństwa i świata, a jego życie i zdrowie najwyższą wartością. A więc człowiek nie jest tylko cząstką kolektywu jak w systemie komunistycznym ani też nie jest tylko narzędziem produkcji jak w systemie kapitalistycznym. Nowa droga nie odrzuca dążenia do rozwoju ekonomicznego i cywilizacyjnego. Chcemy, aby ludziom żyło się lepiej, dostatniej i wygodniej, potrzebny jest nam postęp techniczny i technologiczny. Ale granice tego postępu także wyznaczać musi etyka, musi to być rozwój nie rujnujący środowiska naturalnego, rozwój ekologiczny, zwany także ekorozwojem.

Zasady, o których tu piszę, a które łamał zarówno system komunistyczny, jak łamie je dzisiaj system kapitalistyczny, muszą przekładać się na konkretny język rozwiązań politycznych, społecznych i gospodarczych. Jeżeli ktoś postawi pytanie, dlaczego mówimy o nowej drodze - w myśl której stare definicje takich pojęć, jak efektywność, wydajność, rozwój czy zysk muszą ulec zmianie, a pojęcie bogactwa nie może być dłużej utożsamiane tylko z zyskiem pieniężnym, lecz musi oznaczać również bogactwo kulturalne i harmonijne stosunki pomiędzy ludźmi - to odpowiadając na to pytanie stwierdzamy, że czynimy tak dlatego, że prowadzona obecnie w Polsce polityka społeczno-ekonomiczna jest polityką wsteczną. Jest po prostu realizacją obcych instrukcji mających na celu demontaż polskiej gospodarki.

Polska mogła przed dwunastoma laty obrać nową drogę. Można było w roku 1989 wejść na nową drogę rozwoju bez płacenia tej ceny, jaką płacimy obecnie wszyscy w miastach i na wsi, bez masowego bezrobocia, złodziejstwa i korupcji, bandytyzmu i gangsterstwa, prostytucji i narkomanii, nędzy i likwidacji socjalnych zdobyczy ludzi ciężkiej pracy.

Przyczyną obecnej sytuacji społeczno-gospodarczej Polski jest to, że w elitach politycznych, rządzących przez ostatnich dwanaście lat, na pozycjach kierownictwa ekonomicznego usadowili się niedouczeni i mierni ekonomiści, niezdolni do prowadzenia nowoczesnej, niezależnej od zagranicznych sponsorów polityki ekonomicznej, stosownej dla naszego kraju.

Ludzie ci przystąpili do przekształcania upadającego realnego socjalizmu pod dyktando zwycięskich w zimnej wojnie mocarstw zachodnich. Ich pierwszym działaniem stało się szerokie otwarcie granic Polski dla zalewu zachodnich towarów i usług, a również masowa wyprzedaż polskiego majątku narodowego, zgromadzonego przez lata wysiłkiem całego społeczeństwa. Ta wyprzedaż, trafnie nazwana...quot;wielkim przekrętem", nie tylko zubożyła nasze społeczeństwo, ale doprowadziła również do sytuacji, kiedy zagraniczne firmy wyprowadzają z naszego kraju zyski, które powinny służyć inwestycjom i tworzeniu miejsc pracy. Wielu Polaków stało się w ten sposób...quot;gastarbeiterami" we własnym kraju, pracując dla właścicieli, którzy powstający z tej pracy zysk przekazufą za granicę, do swoich krajów. Ponad 70 % polskiego systemu bankowego dostało się w ręce zagranicznegp^kapitału, przez co państwo straciło instrument, pozwalający sterować gospodarką, wspierać inwestycje, pomagać firmom i przedsiębiorstwom, których rozwój jest korzystny dla naszego społeczeństwa, wspierać także drobną przedsiębiorczość, która w krajach rozwiniętych jest głównym miejscem, gdzie tworzą się miejsca pracy i gdzie gromadzi się zamożność średniej warstwy społeczeństwa. W ten sposób - pod hasłami odzyskania niepodległości i suwerenności Polski - dokonało się jej nowe uzależnienie, tym razem od zachodnich dysponentów.

Tymczasem przyjęcie innych rozwiązań było i jest nadal możliwe.

Spójrzmy pod tym kątem na kilka podstawowych kategorii politycznych, społecznych i gospodarczych, które w ujęciu nowej drogi trzeba i można zasadniczo odmienić.

Realny socjalizm jako swoje nadrzędne zadanie przyjął narzucanie społeczeństwu ideologii marksistowskiej zamiast wolności poglądów, odnoszących się zarówno do wartości moralno-społecznych. dotyczących religii i osoby ludzkiej, jak i do spraw gospodarczych. Obecny realny kapitalizm ustawił zaś w miejsce marksistowskiego monopolu ideologicznego kult konsumpcji, a jego główną dyrektywą moralną stał się zysk i bogacenie się ; godność i wartość człowieka sprowadzone zostały do stanu jego posiadania.

Nowa droga postuluje przyjęcie takiego systemu wartości społeczno-moralnych, w którym najważniejszymi są człowiek, rodzina, praca, godne życie, a osiąganie dobrobytu odbywa się wyłącznie środkami, zgodnymi z zasadami etyki społecznej.

Realny socjalizm przyjął jako swoją zasadę zbiurokratyzowany kolektywizm, ograniczający indywidualne możliwości człowieka i swobodę jego działania, którą uniemożliwiał terror polityczny. Realny kapitalizm przeciwstawił temu zwyrodniały, egoistyczny indywidualizm, pozwalający na bogacenie się jednych kosztem ubóstwa drugich i grabieży mienia społecznego.

Nowa droga postuluje lad społeczny oparty na równości wszystkich wobec prawa i życzliwości społecznej, równowagę w respektowaniu interesów poszczególnych warstw społecznych oraz ochronę interesów ogólnospołecznych i narodowych, które są wyższe od interesów poszczególnych grup i jednostek.

Realny socjalizm skupił w rękach państwa i sterującej nim partii komunistycznej wszystkie decyzje, uzurpując sobie prawo do spełniania misji rozwojowej w myśl doktryny marksistowskiej. Realny kapitalizm przeciwstawił temu państwo wyzute z jakichkolwiek misji rozwojowych, dąży do likwidacji wszystkich innych funkcji państwa poza jego rolą strażnika interesów grup uprzywilejowanych i bezwzględnego poborcy podatków, świadczeń i powinności.

Nowa droga postuluje w to miejsce państwo pełniące z woli demokratycznej większości misję wychowawczą i rozwojową, organizujące powszechną aktywność narodu we wszystkich dziedzinach życia materialnego i duchowego. Państwo przyjazne i pomocne dla swoich obywateli.

Realny socjalizm, przedstawiając się jako system opiekuńczy, uprawiał jednak w sprawach socjalnych kolosalne marnotrawstwo środków, spełniając swoje funkcje opiekuńcze mechanicznie i niewydajnie. Realny kapitalizm przeciwstawił temu kierunek na generalną likwidację uprawnień socjalnych ludzi pracy, przyjął postawę antypracowniczą i antyzwiązkową, tłumacząc to względami ekonomicznymi i prywatyzacją gospodarki.

Nowa droga zakłada, że prawa socjalne człowieka mają pierwszeństwo przed interesami kapitału, a obowiązkiem państwa jest racjonalna opiekuńczość nad rodzinami, młodym pokoleniem, ludźmi starymi i niepełnosprawnymi, a także nad tymi, którzy nie z własnej winy pozbawieni są pracy.

Realny socjalizm zakładał, że jedyną formą własności powinna być własność państwowa lub kolektywna, pozostająca praktycznie w rękach ludzi, sprawujących władzę. Realny kapitalizm stawia tylko na własność prywatną, likwidując planowo wszystkie inne formy własności, w tym państwową i spółdzielczą. Dopuszcza też do bezkarnej penetracji gospodarki przez obcy kapitał, ze szkodą dla kraju.
Nowa droga uznaje równorzędność wszystkich form własności - prywatnej, państwowej i spółdzielczej. Uważamy też, że w strategicznych dziedzinach gospodarki kraju należy utrzymać własność państwową.

Realny socjalizm gwarantował ustawowo pełne zatrudnienie, w czym mieściło się jednak ukryte bezrobocie, a płace był niskie. Realny kapitalizm traktuje pracę ludzką jako towar rynkowy, podlegający prawom podaży i popytu, bez względu na społeczne i moralne konsekwencje takiego działania. Celowo utrzymuje również masowe bezrobocie jako czynnik wymuszający niską cenę pracy.

Nowa droga uważa praw o do pracy i godziwej zapłaty za pracę za jedno z naczelnych praw człowieka. Praca nie jest towarem, lecz czynnikiem uczłowieczenia, źródłem poczucia godności i wartości ludzkiej. Jesteśmy za likwidacją bezrobocia lub ograniczeniem go do minimum przez działanie państwa, organizowanie robót publicznych i prozatrudnieniową politykę gospodarczą.

Realny socjalizm traktował kulturę, oświatę i tradycję narodową instrumentalnie, wykorzystując je na potrzeby władzy, promował postawy ateistyczne, ograniczał rolę Kościoła katolickiego. Realny kapitalizm lekceważy kulturę narodową, zamienia kulturę w dziedzinę wyłącznie rozrywkową i komercyjną, nie dba o równość w dostępie do dóbr kulturalnych.

Nowa droga przyjmuje tradycję historyczną, kulturalną i religijną za źródło wzorców społecznych, moralnych i kulturalnych kształtujących postawę społeczną obecnego pokolenia i jego następców.

Realny socjalizm uprawiał państwową gospodarkę nakazowo-rozdzielczą,...quot;ręczne sterowanie" gospodarką przy jednoczesnym sztywnym planowaniu działań gospodarczych, często nie respektujących podstawowych praw ekonomii. Realny kapitalizm przeciwstawił temu zasadę całkowicie wolnego rynku i jego...quot;niewidzialnej ręki", mającej rzekomo najtrafniej regulować stosunki społecz-no-gospodarcze. Rezultatem tego jest anarchia na rynku, zalew obcych towarów, brak ochrony polskich producentów, ich produktów i usług, nieuczciwa konkurencja zagraniczna, mafijna przemoc wobec słabszych.

Nowa droga zakłada regulującą interwencję państwa na wolnym rynku, zwłaszcza gdy zagrożone są interesy ogólnospołeczne i narodowe, zobowiązuje również państwo do planowania prognozującego, określającego ogólne potrzeby i cele rozwojowe, którym służyć musi gospodarka.

W realnym socjalizmie budżet był czystą biurokratyczną formalnością, wyrażającą dominację dyrektyw ideologicznych nad potrzebami społecznymi. W realnym kapitalizmie budżet jest rujnowany przez szkodliwe praktyki podatkowe i fałszowany przez zyski z prywatyzacji. Sztucznie hamuje podaż pieniądza, systematycznie skąpi środków na cele społeczne, służąc głównie rozrastającej się biurokracji.

W myśl nowej drogi budżet państwa musi by ć mechanizmem aktywnego sterowania rozwojem gospodarki, służyć inwestycjom, a ilość pieniędzy musi być dostosowana do potrzeb socjalnych i rozwoju gospodarczego kraju.

Realny socjalizm sztucznie tłumił inflację przez zamrażanie cen. Realny kapitalizm uczynił z państwa pompę inflacyjną przez stałe podwyższanie cen energii, surowców, czynszów mieszkaniowych i innych opłat.

Nowa droga zakłada obniżanie cen energii i czynszów mieszkaniowych, a poziom inflacji należy regulować poprzez kontrolę cen.

Realny socjalizm zbudował system podatkowy, którego głównym celem było niszczenie prywatnej inicjatywy i działalności gospodarczej. Realny kapitalizm dąży do obciążenia podatkami głównie warstw najuboższych, otwierając przed bogatymi różne drogi ucieczki od płacenia podatków, dąży też do zwolnienia z podatków przedsiębiorstw zagranicznych.

Zasada systemu podatkowego, który postuluje nowa droga, brzmi: biedni placą mniej, bogaci więcej. Celem systemu podatkowego musi być pobudzanie rozwoju gospodarczego i wskazywanie drogi tym przedsiębiorcom, którzy tworzą nowe miejsca pracy.

W systemie realnego socjalizmu procesy finansowe znajdowały się pod ścisłą kontrolą państwa i podporządkowane były celom ideologicznym. W realnym kapitalizmie procesy finansowe wymknęły się spod kontroli państwa, a wpływ na nie uzyskały głównie międzynarodowe instytucje finansowe i wąskie grupy posiadaczy kapitału.

Nowa droga postuluje ścisłą kontrolę parlamentu i rządu nad bankami i obiegiem pieniądza, aby mógł on służyć potrzebom społecznym i rozwojowi kraju.

Tych kilka głównych rozwiązań, które składają się na program nowej drogi, są w stanie odmienić nie tylko bieg polskiej gospodarki, ale także charakter życia społecznego w Polsce. Nie jest to żadna utopia czy fantazja. Aby zrealizować ten program, potrzeba jedynie odmienić styl rządzenia państwem, uczynić państwo przyjaznym dla ludzi, a system administracji i biurokracji państwowej zmniejszyć, kładąc nacisk na jego fachowość i służebność wobec społeczeństwa. Potrzebne jest do tego również pełne poczucie suwerenności kraju, nie zaś, jak dzieje się to dotychczas, zamiana jednego...quot;starszego brata", którym był ZSRR, na nowego ...quot;starszego brata", którym stały się Stany Zjednoczone i Zachodnia Europa. Nie interesy i nakazy...quot;starszych braci", ale interesy Polski i naszego społeczeństwa muszą być jedynym wyznacznikiem nowej drogi dla naszego kraju.

strona tytułowa następna strona

drukuj